Aanbod genderzorg voor jongeren in Nederland
Het Nederlandse aanbod voor jongeren met genderdysforie bestaat uit psychologische diagnostiek, puberteitsremmers (GnRH-agonisten), cross-sex hormonen vanaf circa 16 jaar en in een latere fase chirurgie. De basis ligt in het Dutch Protocol, ontwikkeld bij Amsterdam UMC in de jaren '90. Sinds 2015 is de instroom van adolescenten — vooral meisjes — sterk gegroeid.
Behandelfases
- Diagnostische fase: psychologisch onderzoek, in kaart brengen van comorbiditeit
- Sociale transitie: kleding, naam, voornaamwoorden — buiten medische verantwoordelijkheid
- Puberteitsremmers: GnRH-agonisten, doorgaans vanaf Tannerstadium 2
- Cross-sex hormonen: testosteron of oestrogeen, doorgaans vanaf 16 jaar
- Chirurgie: in beperkte mate vanaf 18, mastectomie soms eerder
Internationale herwaardering
Sinds 2019 hebben Zweden (SBU), Finland (Cohere), het Verenigd Koninkrijk (NICE, Cass Review) en Noorwegen (Ukom) systematische reviews uitgevoerd. De conclusie is consistent: de bewijskracht voor effectiviteit van puberteitsremmers en hormonen bij minderjarigen is laag tot zeer laag, terwijl bijwerkingen onomkeerbaar kunnen zijn. Behandeling wordt in deze landen alleen nog in studieverband of bij strikte indicatie aangeboden.
Nederlandse situatie
Nederland heeft geen vergelijkbare integrale herbeoordeling. Amsterdam UMC continueert het Dutch Protocol. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd publiceert sectorrapporten maar oordeelt niet over de wetenschappelijke onderbouwing. Het Zorginstituut Nederland heeft tot op heden geen aparte beoordeling van puberteitsremmers bij genderdysforie gepubliceerd.
Externe bronnen
Cass Review (UK)
SBU Zweden
Zie ook: Cass Review uitleg en cijfers per leeftijd.