22 augustus 2026
Terwijl deze monitor de Nederlandse genderzorg volgt aan de hand van rapporten als de Cass Review, SBU en NICE, laat een recent overzicht van wetenschapsjournalist Lisa Selin Davis in het Amerikaanse Skeptic Magazine zien dat hetzelfde patroon zich ook in de Verenigde Staten aftekent: een snelle groei van medische interventies bij jongeren, en een wetenschappelijke onderbouwing die daar niet mee is meegegroeid.
Amerikaanse groeicijfers naast de Nederlandse discussie
Davis citeert cijfers uit Oregon: tussen 2016 en 2023 kreeg daar ongeveer één op de 250 meisjes testosteron voorgeschreven, een stijging met een factor tien bij meisjes en veertien bij jongens. Landelijk identificeert in de VS nu circa 0,6 procent van de volwassenen zich als transgender, tegen ruim drie keer zoveel onder jongeren. Een vergelijkbare versnelling in korte tijd is ook in de Nederlandse aanmeldingscijfers terug te zien, zonder dat daarvoor een uitgekristalliseerde verklaring bestaat.
Drie onafhankelijke onderzoeken, één conclusie
Wat Davis' overzicht toevoegt aan wat deze monitor al documenteert, is de nadruk op de onafhankelijkheid van de bevindingen. De Cass Review noemde de Britse pediatrische gendergeneeskunde in 2024 een gebied met "opmerkelijk zwak bewijs". Systematische reviews uit Finland en Zweden — vergelijkbaar met de rapportages die SBU en COHERE eerder publiceerden — kwamen los daarvan tot overeenkomstige bevindingen over puberteitsremmers en hormonen. Drie gezondheidsstelsels, drie onderzoeksteams, dezelfde conclusie: dat maakt de kritiek moeilijk weg te zetten als incident of als politiek gekleurd oordeel van één land.
Een cijfer dat geen van beide kanten goed uitkomt
Davis wijst ook op een vervolgonderzoek onder 314 patiënten die een medische transitie doorliepen, van wie er twee suïcide pleegden. Een cijfer dat volgens haar zelden neutraal wordt aangehaald: het weerlegt zowel de claim dat transitiezorg zelfmoord voorkomt, als de claim dat ze het risico vergroot. Voor een monitor die primair Nederlandse cijfers volgt, is dat een nuttige herinnering: uitkomsten uit één studie zijn zelden het laatste woord, in welke richting dan ook.
Wat dit betekent voor de Nederlandse discussie
Nederland en België wijken internationaal af doordat het bestaande protocol overeind blijft, terwijl Engeland, Zweden en Finland na eigen evaluatie kozen voor terughoudendheid. Davis' overzicht van de Amerikaanse situatie laat zien dat dit geen typisch Europees fenomeen is: ook in de VS loopt de groei van de zorg voor op het bewijs dat die groei zou moeten dragen. Dat maakt de vraag die deze monitor blijft stellen — is de Nederlandse zorg net zo zorgvuldig als geclaimd, of vooral net zo stellig als elders? — des te relevanter.

Edward Jansen
Redactie
Veelgestelde vragen
Hoe verhouden de Amerikaanse cijfers zich tot de Nederlandse aanmeldingscijfers?
Beide laten een snelle versnelling in korte tijd zien: in Oregon steeg het aantal meisjes dat testosteron kreeg voorgeschreven tussen 2016 en 2023 met een factor tien, terwijl ook de Nederlandse aanmeldingscijfers een vergelijkbare groei doormaakten. In geen van beide landen bestaat een uitgekristalliseerde verklaring voor die versnelling.
Waarom wordt de Cass Review vaak samen met Zweedse en Finse reviews genoemd?
Omdat het gaat om drie onafhankelijke evaluaties, door verschillende onderzoeksteams op verschillende momenten uitgevoerd, die toch tot vergelijkbare conclusies kwamen over de zwakke bewijsbasis van puberteitsremmers en hormonen bij minderjarigen. Die onafhankelijke herhaling maakt de kritiek moeilijker weg te zetten als een politiek incident van één land.
Is Nederland een uitzondering in deze internationale ontwikkeling?
Ja, samen met België. Engeland, Zweden en Finland kozen na eigen evaluatie voor terughoudendheid in de genderzorg voor jongeren, terwijl Nederland het bestaande protocol grotendeels ongewijzigd handhaaft.