Sinds 9 maart 2026 verwijst de NHS in Engeland geen nieuwe patiënten onder de 18 jaar meer door voor hormoontherapie bij genderdysforie. Jongeren die al in behandeling waren, mogen die voortzetten, maar clinici mogen tijdens een consultatieperiode van negentig dagen geen nieuwe verwijzingen meer starten. Het is de zoveelste stap in een NHS-beleid dat de afgelopen jaren gestaag is aangescherpt.

Van de Cass Review naar een verwijsstop

De aanleiding ligt in de Cass Review, het in 2024 door de Britse overheid bestelde onderzoek naar genderzorg voor minderjarigen, dat opriep tot terughoudendheid. De NHS beperkte naar aanleiding daarvan de toegang tot puberteitsremmers al eerder tot deelname aan wetenschappelijke trials — een besluit dat destijds op kritiek van de British Medical Association kon rekenen. De verwijsstop voor hormoontherapie is nu de volgende schakel in diezelfde lijn: waar puberteitsremmers al vrijwel onbereikbaar waren geworden buiten trialverband, wordt nu ook de stap daarna, kruishormonen, voor nieuwe patiënten op slot gezet.

Kritiek van mensenrechtenorganisaties

Human Rights Watch publiceerde op 12 maart 2026 een kritisch stuk waarin de organisatie stelt dat een blanket ban clinici de ruimte ontneemt om zorg op de individuele patiënt af te stemmen, en dat het besluit haaks staat op de manier waarop grote medische beroepsverenigingen hormoontherapie nog altijd als best-practice-zorg erkennen. HRW verwijst naar een systematische review uit 2024 die stelt dat hormoontherapie genderdysforie vermindert zonder daarbij schadelijke gezondheidseffecten aan te tonen, en naar onderzoek dat een verband legt tussen de behandeling en een verbeterde mentale gezondheid, inclusief minder suïcidaliteit. Jongeren wachtten volgens diezelfde bronnen tot voor kort gemiddeld twee jaar op een eerste afspraak bij een NHS-genderkliniek, waarna slechts een klein deel alsnog werd doorverwezen voor hormoonbehandeling.

Wat dit betekent voor Nederland

Engeland voegt zich met deze stap bij Zweden en Finland, die hun richtlijnen eerder al aanscherpten na eigen systematische reviews van de wetenschappelijke onderbouwing. Nederland, waar het Amsterdam-protocol van de jaren negentig nog altijd als internationale gouden standaard wordt gepresenteerd, houdt tot dusver structureel langer vast aan het bevestigingsmodel dan deze landen — terwijl de wachttijden bij Amsterdam UMC en Radboudumc intussen net zo hard oplopen als de wachttijden waar de NHS mee kampte vóór de eigen ingreep. De vraag die daarmee blijft liggen: reageert Nederland pas wanneer de druk op de wachtlijst dat afdwingt, of pas wanneer een eigen Cass Review-achtig onderzoek daartoe aanleiding geeft?