Conflicts of interest

Belangenverstrengeling is in elke medische discipline aanwezig, maar in genderzorg is het bijzonder geconcentreerd: dezelfde personen doen onderzoek, schrijven richtlijnen, behandelen patiënten en treden op als woordvoerders van activistische organisaties. Disclosure is vaak gebrekkig.

Soorten conflicts

• Financieel: betaling door farmaceutische industrie (bv. AbbVie/Lupron-fabrikant), royalties, consultancy.
• Institutioneel: reputatie en financiering van eigen kliniek hangen af van uitkomsten van onderzoek dat eigen behandelingen evalueert.
• Ideologisch: binding aan WPATH, COC, of internationale activistennetwerken — voorkeuren beïnvloeden vraagstelling en interpretatie.
• Dubbele rol: behandelaar en wetenschappelijk evaluator van eigen patiënten (cirkel-evidence).
• Klokkenluider-druk: medewerkers die kritisch zijn worden uit team gezet of niet meer geciteerd — sociale prijs verhindert open debat.

Specifieke voorbeelden

• Amsterdam UMC: Dutch Protocol-onderzoekers (de Vries, Cohen-Kettenis) zijn tevens de hoofdbehandelaars en de auteurs van de richtlijnen — geen onafhankelijke evaluatie van eigen werk.
• WPATH SOC-8: auteurs vrijwel allemaal WPATH-leden met klinisch belang; WPATH Files tonen onderdrukte systematische reviews.
• Endocrine Society 2017-richtlijn: grote auteursoverlap met WPATH; Endocrine Society ontvangt sponsoring van fabrikanten van puberteitsremmers.
• TNN en Genderpaleis: activistische organisaties die zich als deskundige aandienen bij beleidsmakers, zonder transparantie over financiering en bestuurssamenstelling.

Wat hoort het minimum te zijn

• Volledige disclosure in publicaties (ICMJE-standaard).
• Scheiding van behandelaar- en onderzoeksrol bij evaluatieonderzoek.
• Onafhankelijke financiering voor evaluatiestudies (niet via farma, niet via WPATH).
• Onafhankelijke richtlijncommissies zonder klinisch eigenbelang.
• Openbaarheid van consultancy-contracten en betalingen.

Hoe het in NL geregeld is

De Code Belangenverstrengeling van VWS verplicht beleidsadviseurs tot melding, maar wordt nauwelijks gehandhaafd. KNMG-gedragsregels eisen disclosure, maar tuchtrechtelijke consequenties bij overtreding ontbreken in genderzorg. Transparantie van financiering is een vergelijkbare blinde vlek.

Originele bronnen

• ICMJE — Conflicts of Interest standards
• SEGM — analyses belangenverstrengeling