Comorbide depressie bij genderzorg
Wat zeggen cijfers over depressie onder personen die zich aanmelden voor genderzorg?
Cijfers uit onderzoek
Studies onder transgender adolescenten en volwassenen melden percentages depressieve klachten tussen ongeveer 25 en 60 procent en percentages klinische depressie tussen ongeveer 15 en 45 procent, afhankelijk van studie en meetinstrument. Algemene bevolkingscijfers liggen rond 5 tot 10 procent klinische depressie. De spreiding is groot: zelfrapportage met PHQ-9 of CES-D geeft veelal hogere cijfers dan diagnostische interviews. In klinische cohorten van adolescenten met genderdysforie ligt depressieprevalentie structureel hoger dan in een algemene leeftijdsgroep.
Belangrijke studies
- Reisner e.a. (2015, VS): in een gematchte cohortstudie ruim twee tot drie keer hogere depressie-incidentie onder transgender jongeren.
- De Vries e.a. (2011, Amsterdam): bij adolescenten in de Amsterdamse genderkliniek werden veelvuldig comorbide stemmingsstoornissen vastgesteld.
- Bauer e.a. (2015, Canada): verband tussen sociaal-juridische omstandigheden en het optreden van depressie.
- Becerra-Culqui e.a. (2018, Kaiser Permanente): depressiediagnose drie tot vier keer vaker dan bij niet-transgender controles.
Wat dit betekent voor zorg
Depressie is een belangrijke factor in differentiaal-diagnostiek. Genderdysforie en depressie kunnen elkaar versterken; depressie kan zelfbeeld en lichaamsbeleving verstoren. Internationale richtlijnen (waaronder de Cass Review, NICE evidence reviews en de Finse COHERE-richtlijn) wijzen op het belang van vooraf of parallel behandelen van depressie en het uitsluiten van depressie als primaire oorzaak van klachten voordat medische interventies worden ingezet. Het Zweedse SBU constateert dat het causale verband tussen medische transitie en daling van depressiesymptomen niet sluitend is aangetoond.
Kritiek op het affirmatieve model
In het affirmatieve model wordt depressie vaak primair als gevolg van genderdysforie geframed (minority stress). Critici, waaronder de Cass Review en UKOM Noorwegen, wijzen erop dat dit kan leiden tot onderdiagnostiek van zelfstandige depressie en tot een traject waarin medische stappen worden gezet terwijl een onbehandelde stemmingsstoornis aanwezig blijft. Zie ook comorbide trauma en autisme.