Transparantie wachttijdrapportage
Hoe inzichtelijk zijn de gepubliceerde wachttijden in de genderzorg, en welke verbeterpunten zijn er?
Wat goed gaat
De grote umc's publiceren maandelijkse wachttijden op hun eigen websites. De NZa verzamelt deze gegevens centraal en hanteert een Treeknorm voor maximaal aanvaardbare wachttijd. De Kwartiermaker Transgenderzorg heeft sinds 2018 voortgangsrapportages uitgebracht. Patientenvereniging Transvisie publiceert een aggregatie. Sinds 2024 vraagt het Zorginstituut Nederland om uitgesplitste wachttijden per fase van het traject.
Aandachtspunten
- Definities verschillen per kliniek: sommige rapporteren alleen tijd tot intake, andere tot start behandeling.
- Wachttijden tot start hormoonbehandeling of chirurgie worden zelden afzonderlijk gerapporteerd.
- Private aanbieders publiceren minder gedetailleerd of helemaal niet.
- Cijfers voor adolescenten en kinderen zijn vaak samengevoegd met die voor volwassenen.
- Realtime wachtlijststatus is bijna nergens publiek beschikbaar.
- Aantal personen op de wachtlijst en uitstroom zonder behandeling (drop-out) ontbreken structureel.
- De Treeknorm wordt structureel overschreden zonder dat dit consequenties heeft.
Wat dit voor de burger betekent
Wie zich orienteert op een aanmelding kan vooraf vrijwel niet inschatten hoe lang het hele traject duurt. Dat raakt aan informed consent: een burger die instemt met aanmelding bij een umc weet niet of er 1, 3 of 6 jaar tot een eventuele operatie verloopt, en kan dat niet toetsen aan publieke cijfers.
Aanbevolen
Een uniforme rapportage met afzonderlijke cijfers voor intake, diagnose, start hormonen, eerste chirurgie en eindpunt traject, per leeftijdsgroep en per kliniek, zou inzicht versterken. Dit sluit aan op aanbevelingen in publicaties van Zorginstituut Nederland en het IGJ-jaarrapport. Zie ook wachttijd per kliniek en intake versus behandeling.